Arabulucu olmak isteyen bir hukuk fakültesi mezunu için yol, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nda tek tek sayılmış beş şartla başlar ve Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı'nın tuttuğu sicile kayıtla sürer. T.C. Adalet Bakanlığı Adalet İstatistikleri 2025 verilerine göre 2025 yılı sonunda sicilde 50.006 kişi kayıtlıdır ve aynı yıl açılan arabuluculuk dosyası sayısı 1,9 milyonu aşmıştır; bu hacim, dava şartı arabuluculuğun iş, ticaret, kira ve tüketici uyuşmazlıklarında mahkeme öncesi zorunlu bir aşama hâline gelmesinin sonucudur.
Bu yazı; sicile kayıt şartlarını, eğitim ve sınav sürecini, sicile kayıt sonrasında aidat ve komisyon listesi işlemlerini, etik yükümlülükleri, ücret rejimini ve mesleğin gerektirdiği nitelikleri sırasıyla ele alır; son bölümde ATAM İstanbul panelinde yer almak isteyen arabulucular için başvuru yolunu açıklar. Arabuluculuğun taraflar için nasıl işlediği arabuluculuk rehberi sayfasında ayrıca anlatılmıştır.
Arabuluculuk Mesleğinde 2026 Panoraması
Arabuluculuk, 6325 sayılı Kanun'un 2012'de yürürlüğe girmesinden bu yana Türk hukukunda hızla yaygınlaşan bir uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Başlangıçta yalnızca ihtiyari nitelikteyken 2018'den itibaren iş, ticaret, kira ve tüketici uyuşmazlıklarının önemli bir bölümünde dava şartı hâline gelmiştir; bu değişiklik mesleğe olan ilgiyi de artırmıştır. T.C. Adalet Bakanlığı Adalet İstatistikleri 2025 verilerine göre 2025 yılı sonunda arabulucular siciline kayıtlı kişi sayısı 50.006'dır; aynı yıl açılan arabuluculuk dosyası sayısı 1,9 milyonu aşmış, müzakeresi tamamlanan dosyaların %54'ünde taraflar anlaşmaya varmıştır.
| Gösterge | Değer |
|---|---|
| Sicile kayıtlı arabulucu sayısı | 50.006 (2025 sonu) |
| Yıl içinde açılan arabuluculuk dosyası | 1,9 milyondan fazla (2025) |
| Müzakeresi tamamlanan dosyada anlaşma oranı | %54 (2025) |
| Dava şartı arabuluculuk kapsamındaki başlıca alanlar | İş uyuşmazlıkları, ticari uyuşmazlıklar, kira ilişkisinden doğan bazı talepler, tüketici uyuşmazlıkları |
Dava şartı arabuluculuğun kapsamı 2018'den bu yana adım adım genişlemiştir: önce iş uyuşmazlıklarıyla başlayan zorunluluk, sırasıyla ticari uyuşmazlıklara, tüketici uyuşmazlıklarına ve kira ilişkisinden doğan bazı taleplere yayılmıştır. Bu genişleme sicile yeni kayıt yaptıran kişi sayısını artırmıştır; ancak sicile kayıt tek başına bir dosya akışı sağlamaz. Bu hacmin arkasında iki ayrı tür bulunur: dava açılmadan önce başvurulması zorunlu olan dava şartı arabuluculuk ile tarafların kendi iradesiyle başvurduğu ihtiyari arabuluculuk. İki türde de görev alabilmenin ön koşulu aynıdır: kişinin önce arabulucular siciline kayıtlı olması gerekir; dava şartı dosyalarında görev almak için ayrıca adalet komisyonlarının listesine yazılmak gerekir. Bu ayrım aşağıdaki bölümlerde ayrıntılandırılır.
7531 sayılı Kanun'la 14 Kasım 2024 tarihinde sicile kayıt şartlarında yapılan değişiklik hâlâ güncelliğini korumaktadır; 31 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanun'la yürürlüğe giren on ikinci yargı paketi, arabulucular siciline kayıt, eğitim veya sınav şartlarında herhangi bir değişiklik getirmemiştir. Aşağıdaki bölümlerde anlatılan koşullar bu nedenle güncel şartlardır.
Avukatlık veya noterlik gibi diğer hukuk mesleklerinden farklı olarak arabuluculuk, hukuk fakültesi mezuniyetinin ardından ayrı bir staj dönemi değil, sınırlı süreli bir eğitim ve tek bir sınavla sicile girişe imkân tanıyan bir yapıya sahiptir; bu nedenle deneyimli hukukçular için ikinci bir mesleki uzmanlık alanı olarak sıkça tercih edilir.
Arabulucular Siciline Kayıt Şartları
Arabulucular siciline kayıt, 6325 sayılı Kanun'un 20. maddesinde beş bent hâlinde sayılan şartların tamamının birlikte sağlanmasına bağlıdır. Başvuru, ilgilinin Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı'na yazılı olarak başvurmasıyla yapılır; şartların tamamı sağlanmadan sicile kayıt yapılmaz ve sonradan bir şartın kaybedilmesi, kaydın silinmesi sonucunu doğurur.
| Bent | Koşul |
|---|---|
| (a) | Türk vatandaşı olmak |
| (b) | Mesleğinde en az beş yıllık kıdeme sahip hukuk fakültesi mezunu olmak |
| (c) | Tam ehliyetli olmak |
| (ç) | Kasten işlenen bir suçtan bir yıldan fazla hapis cezasına ya da kanunda tek tek sayılan suçlardan (Devletin güvenliğine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, aklama, kaçakçılık, gerçeğe aykırı bilirkişilik, yalan tanıklık, yalan yere yemin) mahkûm olmamak |
| (d) | Terör örgütleriyle iltisaklı veya irtibatlı olmamak |
| (e) | Arabuluculuk eğitimini tamamlamak ve mesleğinde yirmi yıl kıdeme sahip olanlar hariç Bakanlıkça yapılan yazılı sınavda yeterli puanı almak |
(b) bendindeki beş yıllık kıdem, hukuk fakültesi mezuniyetinden sonra geçen süreyi ifade eder ve avukatlık, hâkimlik-savcılık veya hukuk fakültesi mezunu olmayı gerektiren diğer meslekler dâhil, kişinin fiilen yürüttüğü mesleki faaliyeti esas alır. (ç) bendindeki yasaklı suç listesi tahdididir; listede sayılmayan bir suçtan mahkûmiyet, cezanın süresi bir yılı aşmadıkça sicile kayda engel değildir.
Yirmi yıl kıdem muafiyeti
7531 sayılı Kanun'un 27. maddesiyle 14 Kasım 2024 tarihinde (e) bendine eklenen istisna, mesleğinde yirmi yıl kıdeme sahip hukuk fakültesi mezunlarını yalnızca Bakanlık sınavından muaf tutar; bu kişiler de arabuluculuk eğitimini tamamlamak zorundadır, muafiyet diğer dört şartı kapsamaz. Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı'nın duyurusuna göre bu kapsamdaki kişilerin sicile kayıt başvuruları 25 Kasım 2024 tarihinden itibaren Arabulucu Portal (arabulucu.uyap.gov.tr) üzerinden alınmaktadır; başvuruda hukuk fakültesi diploması, kıdem belgesi, temel eğitim sertifikası, aidat makbuzu, sağlık raporu ve fotoğraf istenmektedir.
Başvuru incelemesinde beş şarttan herhangi biri eksik bulunursa sicile kayıt yapılmaz; eksikliğin giderilmesi hâlinde yeniden başvurulabilir. Kayıt başvurusunun bu şekilde reddi, ilgilinin daha önce tamamladığı eğitim veya sınav sonucunu geçersiz kılmaz, yalnızca eksik belge veya bilginin tamamlanmasını gerektirir.
Arabuluculuk Eğitimi ve Eğitim Kuruluşları
6325 sayılı Kanun'un 22. maddesine göre arabuluculuk eğitimi, hukuk fakültesinin tamamlanmasından sonra alınan; arabuluculuk faaliyetinin yürütülmesiyle ilgili temel bilgileri, iletişim tekniklerini, müzakere ve uyuşmazlık çözüm yöntemlerini ve davranış psikolojisini kapsayan teorik ve pratik bir eğitimdir. Eğitim yalnızca bünyesinde hukuk fakültesi bulunan üniversitelerin hukuk fakülteleri, Türkiye Barolar Birliği ve Türkiye Adalet Akademisi tarafından, Bakanlıktan alınan izinle verilebilir (m. 23); izin başvurusunda eğitim programı, eğiticilerin sayısı ve uzmanlıkları ile finansman kaynakları hakkında gerekçeli bilgi sunulur ve sunulan belgelere dayalı olarak eğitim kuruluşuna en çok üç yıl için geçerli izin verilir.
Adalet Bakanlığı'nın Temel Arabuluculuk Eğitimi Katılımcı Kitabı'nda yer alan çerçeveye göre eğitim asgari 84 ders saatinden oluşur; bunun 68 saati teorik, 16 saati uygulamalıdır. Uygulamalı bölüm, örnek olay çalışmaları ve rol yapma uygulamalarıyla yürütülür; bu kısım katılımcının öğrendiği iletişim ve müzakere tekniklerini gözlem altında uygulamasını sağlar. Derslerin on ikide birine devam etmeyen katılımcının eğitim kuruluşuyla ilişiği kesilir. Eğitimini tamamlayan kişiye eğitim kuruluşu tarafından bir belge verilir (m. 25); sicile kayıtlı arabulucu, sicilde kaldığı sürece her üç yılda bir en az sekiz saatlik bir yenileme eğitimi almakla yükümlüdür.
Eğitim kuruluşuna verilen izin süresi de sınırlıdır: kuruluş, kayıt süresinin bitiminden en erken bir yıl ve en geç üç ay önce yazılı olarak uzatma talep edebilir; eğitim faaliyetinin sunulan raporlardan olumlu değerlendirilmesi kaydıyla iznin geçerlilik süresi her defasında üç yıl daha uzatılabilir (m. 24). Bu sınır dolaylı olarak adayı da ilgilendirir: eğitim alınacak kuruluşun izninin güncel olup olmadığı, eğitim kuruluşunun elektronik ortamda yayımlanan güncel listesinden kontrol edilebilir.
Bakanlık Sınavı ve Sicile Başvuru Adımları
Arabuluculuk eğitimini tamamlayan ve yirmi yıllık kıdem muafiyetinden yararlanmayan adaylar, Adalet Bakanlığı'nca düzenlenen yazılı sınava girer. Sınav, Bakanlık tarafından ilan edilen dönemlerde ve 6325 sayılı Kanun, ilgili yönetmelik ve arabuluculuk uygulamasına ilişkin sorulardan oluşan bir içerikle, klasik veya test usulünde yapılır; yüz üzerinden en az yetmiş puan alınması aranır. Bu ayrıntılar da yönetmelik ve Bakanlık duyurularına göre değişebilir. Sınavda yeterli puanı alan aday, Daire Başkanlığı'na yazılı başvuruda bulunarak sicile kayıt işlemini başlatır.
- 1
Eğitim
Hukuk fakültesi mezuniyetinden sonra Bakanlıktan izinli bir hukuk fakültesi, Türkiye Barolar Birliği veya Türkiye Adalet Akademisi'nde 84 saatlik arabuluculuk eğitimi tamamlanır ve eğitim belgesi alınır.
- 2
Sınav
Mesleğinde yirmi yıl kıdemi bulunmayan adaylar Adalet Bakanlığı'nca yapılan yazılı sınava girer ve yeterli puanı alır; yirmi yıl kıdemliler bu aşamadan muaftır.
- 3
Sicile başvuru
Eğitim belgesi, kıdem belgesi, hukuk fakültesi diploması ve istenen diğer belgelerle Arabuluculuk Daire Başkanlığı'na yazılı başvuru yapılır.
- 4
Sicile kayıt
Şartların tamamı sağlanmışsa Daire Başkanlığı kaydı yapar ve bilgileri elektronik ortamda duyurur; arabulucu bu tarihten itibaren faaliyete başlayabilir.
- 5
Komisyon listesine kayıt
Sicile kayıtlı arabulucu, görev yapmak istediği yer adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonu listesine kaydolur; bir arabulucu en fazla üç komisyon listesinde yer alabilir.
Dava şartı listesine yazılma
Sicile kayıt, ihtiyari arabuluculukta görev almak için yeterlidir. Dava şartı arabuluculuk dosyalarında görevlendirilebilmek için Daire Başkanlığı'nın, varsa uzmanlık alanlarını da belirterek tuttuğu ayrı bir listeye yazılmak gerekir (6325 sayılı Kanun m. 18/A-3); bu liste ilgili adalet komisyonu başkanlıklarına, oradan da arabuluculuk bürolarına gönderilir. Büro, dosyayı bu listeden UYAP Arabulucu Portalı üzerinden, sıra ve puanlama esasına göre ilgili arabulucuya iletir; arabulucu kendisine iletilen görevlendirmeyi makul bir süre içinde -uygulamada yirmi dört saat- portal üzerinden yanıtlamazsa görevlendirme reddedilmiş sayılır ve dosya sıradaki arabulucuya geçer. Taraflar listede yer alan belirli bir arabulucu üzerinde anlaşmışsa büro bu tercihi gözetmek zorundadır (m. 18/A-5).
Bu beş aşamanın tamamlanma süresi kişiden kişiye değişir; eğitim programının yoğunluğuna, sınav dönemlerine ve başvuru incelemesinin sürdüğü zamana bağlıdır. Yirmi yıl kıdem muafiyetinden yararlanan adaylar için süreç, sınav aşaması atlandığından genellikle daha kısa sürer; buna karşılık eğitim ve sicile kayıt aşamaları herkes için aynı usule tabidir.
Sicile Kayıt Sonrası: Aidat, Komisyon Listeleri ve Uzmanlık
Sicile kayıtlı olmak, arabulucu için bir defalık değil sürekli bazı yükümlülükler doğurur. 6325 sayılı Kanun'un 12. maddesine göre arabulucudan sicile kayıt sırasında bir giriş aidatı, sonrasında her yıl için bir yıllık aidat alınır; bu aidatlar genel bütçeye gelir kaydedilir. Aidatın süresinde ödenmemesi, m. 21 kapsamında yükümlülüklere aykırılık olarak değerlendirilebilir ve yazılı uyarı sürecini başlatabilir.
Sicile kayıtlı arabulucu, görev yapmak istediği yerler için en fazla üç adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonu listesine kaydolabilir (m. 20/4); listeler Daire Başkanlığı tarafından tutulur ve ilgili komisyon başkanlıklarına gönderilir. Belirli bir alanda -örneğin aile, iş veya ticari uyuşmazlıklarda- yoğunlaşmak isteyen arabulucu, Daire Başkanlığı'nın m. 6/3 uyarınca belirlediği usul ve esaslara göre uzmanlık eğitimi alarak ilgili uzmanlık listesine de yazılabilir; bu, örneğin boşanma ve aile uyuşmazlıklarında arabuluculuk gibi belirli konularda görevlendirilme olasılığını artırır.
Sicile kayıt kalıcı bir statü değildir. Daire Başkanlığı, kayıt şartlarını taşımadığı hâlde sicile kaydedilmiş veya bu şartları sonradan kaybetmiş arabulucunun kaydını siler (m. 21/1); kanundaki yükümlülüklerini yerine getirmediği tespit edilen arabulucu önce yazılı olarak uyarılır, uyarıya uyulmazsa savunması alındıktan sonra gerekirse Kuruldan silme talep edilir (m. 21/2). Arabulucu, sicilden kaydının silinmesini kendi isteğiyle de her zaman talep edebilir (m. 21/3).
Uzmanlık eğitimleri, sicile kayıttan sonraki herhangi bir zamanda alınabilir ve birden fazla alanda uzmanlık kazanılması mümkündür; bu, arabulucunun hem dava şartı listesinde hem de ihtiyari başvurularda daha geniş bir uyuşmazlık yelpazesinde görevlendirilmesini sağlar. Uzmanlık alanı seçimi genellikle arabulucunun önceki mesleki deneyimiyle -örneğin iş hukuku veya ticaret hukuku uygulamasıyla- örtüşür.
Etik Kurallar, Gizlilik ve Sicilden Silinme
Arabulucunun mesleki davranışı 6325 sayılı Kanun'un üçüncü bölümünde düzenlenmiştir. m. 9 uyarınca arabulucu görevini özenle, tarafsız bir biçimde ve şahsen yerine getirir; tarafsızlığından şüphe edilmesini gerektirecek önemli hâl ve şartlar varsa tarafları bu konuda bilgilendirmekle yükümlüdür. Taraflar bu açıklamaya rağmen arabulucudan birlikte görevi sürdürmesini isterse arabulucu görevi üstlenebilir veya sürdürebilir; aksi hâlde çekilmesi beklenir. Aynı madde, arabulucunun görev yaptığı uyuşmazlıkla ilgili davada sonradan taraflardan birinin avukatlığını üstlenmesini de yasaklar.
6325 sayılı Kanun'un 8. maddesi, arabulucuya tarafların her biriyle ayrı ayrı veya birlikte görüşme ve iletişim kurma yetkisi tanır; bu yetki, arabuluculuk uygulamasında ayrı oturum tekniğinin de hukuki dayanağıdır. Ayrı oturumda edinilen bilgi, aksi kararlaştırılmadıkça diğer tarafla paylaşılamaz; bu ayrım gizlilik yükümlülüğünün doğal bir uzantısıdır ve eğitim programındaki iletişim tekniklerinin uygulamadaki en somut karşılığıdır.
m. 10'daki reklam yasağı, iş elde etmek amacıyla reklam sayılabilecek her türlü teşebbüs ve hareketi kapsar; arabulucuların tabelalarında ve basılı kâğıtlarında arabulucu, avukat ve akademik unvanları dışında bir sıfat kullanması da yasaktır. m. 11 uyarınca arabulucu, faaliyetin başında tarafları arabuluculuğun esasları, süreci ve olası sonuçları hakkında gerektiği gibi aydınlatmakla yükümlüdür.
Gizlilik ve ceza sorumluluğu
m. 4 uyarınca arabulucu, aksi kararlaştırılmadıkça faaliyet çerçevesinde edindiği bilgi, belge ve kayıtları gizli tutmakla yükümlüdür; taraflar ve görüşmelere katılan diğer kişiler de aynı gizliliğe uymak zorundadır. m. 5, arabuluculuk daveti, tarafların görüş ve teklifleri ile yalnızca arabuluculuk için hazırlanan belgelerin sonraki bir dava veya tahkimde delil olarak kullanılmasını yasaklar. Gizlilik yükümlülüğüne aykırı davranarak bir kişinin hukuken korunan menfaatinin zarar görmesine neden olan kişi hakkında, şikâyet üzerine altı aya kadar hapis cezası uygulanabilir.
Türkiye Arabulucular Etik Kuralları, kanundaki bu yükümlülükleri somutlaştırır: taraflar arasında eşitlik, tarafların kendi kararını verme hakkına saygı, tarafsızlık, çıkar çatışmasının derhâl bildirilmesi, aynı uyuşmazlıkta sonradan avukatlık üstlenmeme, gizlilik, mesleki yeterliliğin sürdürülmesi, unvan ve reklam kullanımında sınır ve ücretin tarifeye uygunluğu bu kuralların başlıca başlıklarıdır. Bu yükümlülüklerden herhangi birinin ihlali, hem m. 21 kapsamında sicilden silinme sürecini hem de somut duruma göre ayrı bir hukuki veya cezai sorumluluğu gündeme getirebilir. Sicilden silinen kişi, arabulucu unvanını ve bu unvanın sağladığı yetkileri kullanamaz; yeniden sicile kayıt için şartların yeniden sağlandığının gösterilmesi ve yeni bir başvuru yapılması gerekir.
Ücret ve Gelir Modeli
Arabulucu, 6325 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca yürüttüğü faaliyet karşılığında ücret ve masraf isteme hakkına sahiptir; ücret ve masraflar için avans da talep edebilir. Aksi kararlaştırılmadıkça ücret, faaliyetin sona erdiği tarihte yürürlükte bulunan Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi'ne göre belirlenir ve taraflarca eşit karşılanır. Arabulucunun belirli kişiler için aracılık yapması veya belirli kişileri tavsiye etmesi karşılığında ücret alması yasaktır; bu yasağa aykırı işlemler batıldır.
Dava şartı arabuluculukta arabulucu taraflardan masraf isteyemez (2026 Yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi m. 2/4); ihtiyari süreçte ise arabulucu, süreç başlamadan önce arabuluculuk teklifinde bulunan taraf veya taraflardan ücret ve masraf isteyebilir, alınan ücret sürecin sonundaki arabuluculuk ücretine mahsup edilir ve süreç hiç başlamazsa iade edilmez (Tarife m. 2/3). Dava şartı dosyalarında taraflara ulaşılamaması, katılmama veya kısa süren görüşmeler sonunda anlaşılamaması hâllerinde belirli bir ücret tutarı Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır (6325 sayılı Kanun m. 18/A-13).
| Uyuşmazlık türü | Saatlik ücret |
|---|---|
| Aile uyuşmazlıkları | 1.000 TL |
| Tüketici uyuşmazlıkları | 1.000 TL |
| İşçi-işveren uyuşmazlıkları | 1.130 TL |
| Kira, komşuluk ve kat mülkiyeti uyuşmazlıkları | 1.170 TL |
| Ticari uyuşmazlıklar | 1.500 TL |
Taraflar anlaşmaya varırsa ücret, Tarifenin ikinci kısmına göre uyuşmazlık konusu miktar üzerinden kademeli oranlarla hesaplanır: ilk 600.000 TL için %6, sonraki 960.000 TL için %5, sonraki 1.560.000 TL için %4, sonraki 3.120.000 TL için %3; bu hesaplama sonunda bulunan tutar 9.000 TL'nin, ortaklığın giderilmesi ve ticari uyuşmazlıklarda ise 13.000 TL'nin altında olamaz. Taraflardan birinin aynı olduğu ve bir ay içinde başvurulan en az on uyuşmazlık seri uyuşmazlık sayılır; bu dosyalarda anlaşma ücreti ticari uyuşmazlıklarda 7.500 TL, diğer uyuşmazlıklarda 6.000 TL'dir. Aynı dosya kapsamında yeni bir uyuşmazlık konusu ortaya çıkarsa arabulucu bunun için ayrı bir ücrete hak kazanır; ancak dava şartı başvurularında anlaşmama ile sonuçlanan dosyalarda bu kural uygulanmaz.
Tarifenin 4. maddesine göre arabulucu; tarafların uyuşmazlık konusunda anlaşmaya varması, daha fazla çaba sarf edilmesinin gereksiz görüldüğünün arabulucu tarafından tespit edilmesi veya taraflardan birinin süreçten çekildiğini bildirmesi gibi sebeplerle faaliyetin sona ermesi hâlinde, faaliyeti yürütme görevini üstlenmiş olması koşuluyla tarifeyle belirlenen ücretin tamamına hak kazanır. Uyuşmazlığın arabuluculuğa elverişli olmadığının sonradan ortaya çıkması hâlinde de, kusuru bulunmayan arabulucu aynı şekilde ücretin tamamını talep edebilir.
Arabuluculuk, sicile kayıtla birlikte bağımsız bir mesleki faaliyet olarak yürütülür; gelir tarifeyle belirlenen ücretlerden, gider ise büyük ölçüde sicil aidatından, uzmanlık eğitimlerinden ve büro giderlerinden oluşur. Dosya sayısı ve niteliği; sicile kayıt tarihine, kaydolunan komisyon listesi sayısına ve varsa uzmanlık alanına bağlı olarak zaman içinde değişir.
Arabulucunun Nitelikleri ve Becerileri
Kanunun aradığı biçimsel şartların ötesinde, arabuluculuk faaliyetinin niteliği belirli mesleki becerileri de gerektirir. 6325 sayılı Kanun'un eğitim tanımında sayılan iletişim teknikleri, müzakere ve uyuşmazlık çözüm yöntemleri ile davranış psikolojisi, bu becerilerin eğitim programına neden dâhil edildiğini gösterir: arabulucu, hüküm veren değil tarafların kendi çözümlerini üretmesine yardımcı olan bir üçüncü kişidir.
- Aktif dinleme ve tarafların pozisyonunun ardındaki gerçek çıkarı ayırt edebilme
- Yapılandırılmış soru sorma ve süreci yönetme becerisi
- Taraflar arasında eşit mesafe ve gözlemlenebilir tarafsızlık
- Gizlilik disiplinine tam uyum ve bilgiyi ayrı oturumlar arasında sızdırmama
- Uzmanlık alanına ilişkin güncel mevzuat ve içtihat bilgisi
- Yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklarda en az bir yabancı dilde yazılı ve sözlü yeterlik
- Anlaşma belgesini hukuken geçerli ve icraya elverişli biçimde yazabilme
Uzmanlık ve dil yeterliliği
Daire Başkanlığı, 6325 sayılı Kanun'un 6. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca arabulucuların uzmanlık alanlarını ve uzmanlığa ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir; aile, iş, ticari ve tüketici uyuşmazlıkları gibi alanlarda ek eğitimle uzmanlık kazanılması, hem dava şartı listesinde tercih edilme olasılığını hem de tarafların panelden doğrudan seçim yapma imkânını güçlendirir. Yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklarda görev almak isteyen arabulucu için ayrıca yazılı ve sözlü dil yeterliliği önem taşır; bu konudaki hazırlık için arabuluculuk toplantısına hazırlık rehberi taraf vekilleri kadar arabulucular için de yol göstericidir.
Meslekte deneyim arttıkça arabulucunun taraflarca doğrudan tercih edilme olasılığı da artar; bu nedenle ilk yıllarda dava şartı listesinden gelen görevlendirmeler mesleki deneyim kazanmanın önemli bir yoludur. Görevlendirmeye geç yanıt verme veya geçerli mazeret göstermeksizin toplantıya katılmama gibi aksaklıklar, hem taraflar hem de büro nezdinde arabulucunun tercih edilme olasılığını olumsuz etkiler.
Arabulucunun her dosyada tuttuğu kayıtlar -davet, bilgilendirme ve son tutanak- yalnızca kanuni bir zorunluluk değildir; aynı zamanda mesleki özenin de göstergesidir. Bu belgeler, ileride sicilden silinme veya etik şikâyeti incelemelerinde arabulucunun lehine ya da aleyhine delil oluşturabilir; bu nedenle düzenli ve eksiksiz belgelendirme, mesleki becerinin ayrılmaz bir parçası sayılır.
ATAM İstanbul Panelinde Yer Almak
ATAM İstanbul, Yalova merkezli, bağımsız bir tahkim ve arabuluculuk merkezidir ve kendi yönetmeliğine dayalı bir arabulucu paneli yürütür. Panelde yer almak, sicile kayıtlı olmanın ötesinde, ATAM İstanbul Arabuluculuk Kuralları'nda aranan ek nitelikleri de karşılamayı gerektirir.
Sicile kayıtlı ve mesleki kıdemi olan arabulucular, arabulucu aday başvurusu sayfasından çevrimiçi başvuru yapabilir. Başvuru formunda Adalet Bakanlığı sicil numarası, uzmanlık alanları ve yabancı dil bilgisi istenir; sekreterya başvuruyu inceleyip sonucu bildirir. Başvuru incelemesi tamamlanan arabulucu, ilgili uzmanlık alanındaki panel listesine eklenir ve taraflarca seçilebilir hâle gelir. Aynı zamanda avukatlık yapan ve arabuluculuk uygulamasını taraf vekili olarak da sürdürmek isteyenler için ayrıca çözüm ortağı programı yürütülmektedir.
ATAM İstanbul Arabuluculuk Kuralları'nın tam metni, panelin işleyişini, tarafların arabulucu seçimini ve anlaşamama hâlinde Divan'ın atama usulünü ayrıntılarıyla düzenler; kuralların yayımlanmış hâli ATAM İstanbul Arabuluculuk Kuralları sayfasında yer alır. Dava şartı dosyalarında görev almaya devam eden panel arabulucuları için sicildeki komisyon listesi kaydı ve ATAM İstanbul panel üyeliği birbirinden bağımsız fakat birbirini tamamlayan iki ayrı statüdür.
Panele kabul edilen arabulucu, ATAM İstanbul'un ihtiyari arabuluculuk ve Med-Arb dosyalarında taraflarca seçilebilir hâle gelirken kendi sicil kaydı ve varsa dava şartı listesi üyeliği üzerindeki yükümlülüklerini de sürdürür; iki sistem arasında herhangi bir devir veya vazgeçme söz konusu değildir. Bu ikili yapı, panel arabulucusunun hem kurumsal hem de kanuni çerçevede aynı anda görev almasına imkân tanır.