Arabuluculuk Kuralları

Önsöz

İşbu Kurallar, Atakent Arabuluculuk ve Tahkim Merkezi (kısaca "ATAM İstanbul") nezdinde yürütülen arabuluculuk süreçlerinde uygulanan usul kurallarını belirler. Yönetmelik 5 bölüm ve 14 maddeden oluşur.

İşbu Kurallar; 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (HUAK) ile bu Kanuna dayalı yönetmelik ve düzenlemeler temel alınarak hazırlanmıştır. Uluslararası iyi uygulamalar bakımından UNCITRAL Mediation Rules (2021), ICC Mediation Rules, ISTAC Arabuluculuk Kuralları ve Singapur Sözleşmesi (2018) çerçeveleri yol gösterici olarak değerlendirilmiştir.

ATAM İstanbul; ihtiyari arabuluculuk hizmetini, bağımsız ve nitelikli arabulucular aracılığıyla, gizli ve hızlı bir uzlaşı sürecinin sağlanması amacıyla yürütür. Arabuluculuk; tarafların iradesine dayalı, esnek ve geleceğe odaklı bir uyuşmazlık çözüm yöntemidir.

İşbu Kurallarda hüküm bulunmayan hallerde, HUAK ve uygulama yönetmelikleri ile uluslararası arabuluculuk pratiğindeki yerleşik kurallar tamamlayıcı olarak uygulanır.

Bölüm 1 — Amaç

Madde 1 — Amaç

1/1. İşbu Kuralların amacı; ATAM İstanbul nezdinde yürütülen arabuluculuk süreçlerinin işleyiş esaslarını, taraflar ile arabulucunun karşılıklı hak ve yükümlülüklerini, yargılamanın aşamalarını ve sona ermesini düzenlemektir.

1/2. Arabuluculuk; tarafların serbest iradesine dayanan, bağımsız ve tarafsız bir arabulucunun yönetiminde yürütülen, gizlilik ilkesi ile korunan ve karşılıklı uzlaşıyı hedefleyen bir uyuşmazlık çözüm yöntemidir.

1/3. İşbu Kurallar; ihtiyari arabuluculuk süreçlerini kapsar. Dava şartı veya zorunlu arabuluculuk olarak nitelendirilen süreçlerde HUAK ve ilgili özel düzenlemeler önceliklidir; işbu Kurallar yardımcı kaynak olarak uygulanabilir.

1/4. Arabuluculuk; tarafların:

(a) İletişim kurmasına;

(b) Birbirlerinin bakış açısını anlamasına;

(d) Hukuki ve pratik çözüm seçeneklerini değerlendirmesine;

(e) Sürdürülebilir bir anlaşmaya ulaşmasına

hizmet eder.

Bölüm 2 — Tanımlar ve Uygulama Alanı

Madde 2 — Tanımlar

2/1. İşbu Kurallarda geçen başlıca terimler aşağıdaki anlamları ifade eder:

(a) ATAM İstanbul: Atakent Arabuluculuk ve Tahkim Merkezi.

(b) Sekreterya: ATAM İstanbul Sekreteryası.

(c) Divan: ATAM İstanbul Tahkim Divanı (arabuluculuk işlerinde idari kararları alır — örn. Md. 7/3 arabulucu tayini).

(d) Arabulucu: Adalet Bakanlığı arabuluculuk siciline kayıtlı, bağımsız ve tarafsız nitelikleri haiz gerçek kişi. Yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklarda; tarafların yazılı muvafakati ile Adalet Bakanlığı sicili dışından nitelikli bir tarafsız kişi de süreci yürütmek üzere atanabilir. Bu halde sürecin; HUAK'a özgü icra edilebilirlik şerhi (HUAK Md. 18) ile kanuni gizlilik ve beyan/belge kullanım yasağı korumalarından (HUAK Md. 4-5) yararlanamayabileceği, atama teyidinden önce Sekreterya tarafından taraflara yazılı olarak bildirilir.

(e) Taraf(lar): Arabuluculuk talebinde bulunan ile aleyhinde arabuluculuk talep edilen kişi/kişiler. Birden fazla başvuran veya karşı taraf bulunabilir.

(f) Vekil: Tarafı yazılı vekâletname ile temsile yetkili gerçek veya tüzel kişi (avukat veya kanunen yetkilendirilmiş diğer kişi).

(g) Arabuluculuk Talebi: Arabuluculuk sürecinin başlatılması için Sekreteryaya yapılan yazılı başvuru (Md. 4).

(h) Cevap: Karşı tarafın arabuluculuk talebine ilişkin yazılı yanıtı (Md. 5).

(i) Toplantı: Arabuluculuk sürecinin yürütüldüğü, fiziki, çevrimiçi veya hibrit ortamlarda taraflar ile arabulucunun bir araya geldiği oturum.

(j) Sulh Anlaşması (Anlaşma Belgesi): Arabuluculuk sonucunda taraflar arasındaki uyuşmazlığın uzlaşı ile çözüldüğüne dair düzenlenen, taraflar ve arabulucu tarafından imzalanan yazılı belge.

(k) Son Tutanak: Arabuluculuk sürecinin — sona erme sebebi ne olursa olsun — sona erdiğini tespit eden, arabulucu tarafından düzenlenen tutanak (HUAK Md. 17). Sürecin uzlaşma sağlanamadan sona ermesi halinde uygulamada Anlaşmama Tutanağı olarak da anılır.

(l) Yazılı: Kâğıt belge, e-posta, ATAM İstanbul Dijital Sistemi üzerinden iletilen ve içeriği kalıcı olarak saklanan iletişim biçimleri.

(m) İş Günü: Resmî tatil ve hafta tatili günleri dışındaki Türkiye Cumhuriyeti çalışma günleri.

2/2. İşbu Kurallarda tanımlanmamış terimler; HUAK ve uygulama yönetmeliklerindeki anlamlarına göre yorumlanır.

2/3. (Süre Hesabı). İşbu Kurallarda öngörülen sürelerin hesaplanmasında; başlangıç anı, son günün tatile denk gelmesi ve mesai saati sınırı bakımından ATAM İstanbul Tahkim Kuralları Md. 6 hükümleri kıyasen uygulanır.

Madde 3 — Uygulama Alanı

3/1. İşbu Kurallar; ATAM İstanbul nezdinde yürütülen aşağıdaki arabuluculuk süreçlerine uygulanır:

(a) Tarafların aralarındaki sözleşmede arabuluculuk şartı veya arabuluculuk sözleşmesi bulunan uyuşmazlıklar;

(b) Tarafların yazılı muvafakatleri ile gönüllü olarak ATAM İstanbul'a getirdikleri uyuşmazlıklar;

(d) Tahkim sözleşmesinde arabuluculuk ön şartı olarak öngörülen uyuşmazlıklar.

3/2. (Konu). İşbu Kurallar uyarınca arabuluculuğa konu olabilecek uyuşmazlıklar; tarafların serbest tasarrufuna konu olabilen ticari ve özel hukuk uyuşmazlıklarıdır. HUAK Md. 1/2'de sayılan uyuşmazlıklar (örn. iş hukuku, tüketici hukuku) için özel hükümler saklıdır.

3/3. (Yabancılık Unsurlu Uyuşmazlıklar). Yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklarda;

(a) Arabulucunun Adalet Bakanlığı sicili dışından seçilebilmesi mümkündür;

(b) Tarafların yazılı muvafakatleri ile yabancı dilde süreç yürütülebilir;

3/4. (İhtiyari Karakter). ATAM İstanbul nezdindeki arabuluculuk; tarafların iradesine dayalıdır. Süreç başladıktan sonra dahi bir taraf, tek taraflı yazılı bildirimle arabuluculuktan ayrılabilir (Md. 12/1(c)).

3/5. (Versiyonlama). İşbu Kurallar; başvurunun ATAM İstanbul tarafından kabul edildiği tarihte yürürlükte olan versiyonu ile uygulanır. Sonradan yapılan değişiklikler süregelen başvurulara uygulanmaz; versiyon snapshot prensibi (Tahkim Md. 2/4'e paralel).

Bölüm 3 — Arabuluculuğun Başlaması ve Arabulucunun Seçimi

Madde 4 — Arabuluculuk Talebi

4/1. Arabuluculuk süreci, taraflardan birinin (başvuran) Sekreteryaya yazılı arabuluculuk talebi sunmasıyla başlar. Talebin Sekreterya tarafından usulüne uygun olarak alındığı tarih, sürecin başlangıç tarihi sayılır.

4/2. Arabuluculuk talebi aşağıdaki kanallardan biri ile iletilir:

(a) ATAM İstanbul Dijital Sistemi (öncelikli kanal);

(b) E-posta ile, Sekreterya'nın resmi e-posta adresine;

(d) Şahsen Sekreteryaya teslim.

4/3. (Talebin İçeriği). Talep aşağıdaki hususları içermelidir:

(a) Başvuran ile karşı tarafın kimlik bilgileri (gerçek kişi: ad-soyad, T.C. kimlik/pasaport, ikamet; tüzel kişi: unvan, MERSİS, kayıtlı adres);

(b) Varsa vekil bilgileri ve vekâletname örneği;

(d) Uyuşmazlığın özeti ve çözülmesi istenen başlıca konular;

(e) Mevcut arabuluculuk şartı veya sözleşmesine atıf (varsa);

(f) Arabulucu önerisi (varsa) ve niteliklerine ilişkin görüş;

(g) Arabuluculuk için önerilen yer ve dil;

(h) Talebe eklenen belgelerin listesi.

4/4. (Ücret Avansı). İhtiyari arabuluculuk talebinde bulunulurken, HUAK Md. 7 ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Md. 9 uyarınca ücret avansı yatırılır. Avans tutarı:

(a) Aile hukukundan; kira ilişkisinden, komşu hakkından ve kat mülkiyetinden kaynaklanan; ticari nitelikteki; taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ile ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda beş bin Türk Lirası (5.000 TRY);

(b) Diğer uyuşmazlık türlerinde üç bin beş yüz Türk Lirası (3.500 TRY).

Ücret avansı yalnız arabulucu ücretine ilişkindir ve süreç sonunda Md. 13 uyarınca hesaplanan arabulucu ücretine mahsup edilir. Ücret avansı iade edilmez; başvuranın talebini geri çekmesi, taraflardan birinin toplantılara katılmaması, sürecin anlaşmama ile sona ermesi veya hesaplanan arabulucu ücretinin avanstan düşük kalması hâllerinde de iade talep edilemez.

Bu kuralın tek istisnası, sürecin ATAM İstanbul'dan veya arabulucudan kaynaklanan bir sebeple hiç başlatılmamasıdır; uyuşmazlığın arabuluculuğa elverişsiz bulunması, arabulucu atanamaması veya başvurunun mükerrer olduğunun tespiti hâllerinde avans başvurana iade edilir.

Md. 13/1'de sayılan masraflar ücret avansından ayrı bir kalemdir. Masraf karşılığı olarak tahsil edilip kullanılmayan kısım, sürecin sona ermesinden itibaren on (10) iş günü içinde ilgili tarafa iade edilir (HUAK Yönetmeliği Md. 9/2).

Dava şartı arabuluculukta işbu fıkra uygulanmaz; ücret ve masraflar HUAK ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi hükümlerine tabidir.

Tutarlar, ATAM İstanbul Yönetim Kurulu kararı ile güncellenebilir. Ücret ve masrafların taraflar arasındaki nihai paylaşımına ilişkin Md. 13/4 hükmü saklıdır.

4/5. (Eksik Tamamlama). Sekreterya; talebi inceler ve eksiklik tespit ederse başvurana yazılı bildirim yapar; yedi (7) iş günü içinde eksiklerin tamamlanmasını ister. Süresi içinde tamamlanmayan başvurular işleme alınmaz.

4/6. (Talebin Bildirilmesi). Talep usulüne uygun olarak alındığında; Sekreterya karşı tarafa talebin bir nüshasını ve Md. 5'te düzenlenen cevap süresini bildirir.

4/7. (Geri Çekme). Başvuran taraf; talebini yazılı olarak geri çekebilir. Geri çekme hâlinde ücret avansı Md. 4/4 uyarınca iade edilmez; süreç başlamışsa avans o ana kadar gerçekleşen arabulucu ücretine mahsup edilir. Masraf karşılığı olarak tahsil edilip kullanılmayan kısım iade edilir.

Madde 5 — Cevap

5/1. Karşı taraf; arabuluculuk talebinin kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren on beş (15) gün içinde Sekreteryaya yazılı cevap sunabilir.

5/2. (Cevap Süresi Uzatımı). Karşı tarafın gerekçeli yazılı talebi üzerine, Sekreterya cevap süresini bir defaya mahsus en fazla on beş (15) gün uzatabilir. Uzatma talebi asıl cevap süresi dolmadan iletilmelidir.

5/3. (Cevap İçeriği). Cevap aşağıdaki hususları içerir:

(a) Karşı tarafın kimlik ve iletişim bilgileri (Md. 4/3(a)-(c) ile uyumlu);

(b) Arabuluculuğa katılma veya katılmama yönünde irade beyanı;

(d) Sürecin dili, yeri ve toplantı şekli (fiziki/çevrimiçi/hibrit) hakkında görüş;

(e) Varsa kendine özgü hukuki itirazlar (örneğin uyuşmazlığın arabuluculuğa elverişli olmaması);

(f) Cevaba ekli belgelerin listesi.

5/4. (Cevapsız Kalma — Sürecin Akıbeti). Karşı tarafın cevap süresi içinde cevap vermemesi veya açık bir red yanıtı vermesi halinde:

(a) Süreç arabuluculuk dışında bir yöntem ile (tahkim, dava vb.) sürdürülmelidir;

(b) Med-Arb sürecinde Md. 4/7(d) uyarınca doğrudan tahkim istisnası tetiklenebilir;

5/5. (Aktif Katılım). Karşı tarafın cevapla arabuluculuğa katılmayı kabul etmesi halinde, süreç Md. 7'deki arabulucu seçim aşamasına geçer.

Madde 6 — Arabulucunun Nitelikleri

6/1. ATAM İstanbul nezdinde görevlendirilen arabulucular; Adalet Bakanlığı arabuluculuk siciline kayıtlı ve aşağıdaki nitelikleri taşıyan gerçek kişilerdir:

(a) Adalet Bakanlığı arabuluculuk siciline kayıt koşullarını sağlamış olmak;

(b) Bağımsızlık ve tarafsızlık ilkelerine uyum;

(d) Uyuşmazlığın konusu alanında bilgi veya deneyim;

(e) Türkçe dilinde tam yeterlilik (yabancılık unsurlu uyuşmazlıklarda ek dil yeterliliği).

6/2. (Yabancılık Unsuru — Sicil İstisnası). Yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklarda; tarafların yazılı muvafakatleri ile Adalet Bakanlığı sicili dışındaki kişiler de arabulucu olarak atanabilir. Bu durumda; atanacak kişi, Md. 6/1(b)-(e) koşullarını sağlamalıdır.

6/3. (ATAM Arabulucu Sicili). ATAM İstanbul; Adalet Bakanlığı siciline kayıtlı arabulucular arasından, kurumsal niteliklerini değerlendirerek kendi panel/sicilini oluşturabilir. ATAM İstanbul sicilinde kayıtlı olmak; arabulucu olarak görev yapma için bir tercih sebebidir, zorunluluk değildir.

6/4. (Tarafsızlık ve Bağımsızlık Beyanı). Atanacak arabulucu; atamayı kabul etmeden önce, tarafsızlık ve bağımsızlığı hakkında makul şüphe yaratabilecek her türlü olgu veya ilişkiyi yazılı olarak Sekreteryaya bildirir. Süreç boyunca süregiden bildirim yükümlülüğü vardır.

6/5. (Çatışma Halleri). Arabulucunun aşağıdaki hallerde tarafsızlığı ve bağımsızlığı sorgulanabilir:

(a) Taraflarla veya vekilleriyle mevcut veya geçmiş hukuki, mali, iş, akrabalık veya kişisel ilişkiler;

(b) Uyuşmazlığın esası veya tarafları hakkında daha önce verilmiş danışmanlık, tahkim, hakemlik veya yargısal görüş;

Madde 7 — Arabulucunun Seçilmesi

7/1. Arabulucu sayısı; tarafların aksini kararlaştırmadığı sürece tek arabulucudur.

7/2. (Tarafların Seçimi). Taraflar; cevap dilekçesinin Sekreteryaya iletildiği tarihten itibaren on beş (15) gün içinde, ortak yazılı muvafakatleri ile arabulucuyu belirler ve Sekreteryaya bildirir. Tarafların önerebileceği arabulucu adayları:

(a) ATAM İstanbul Arabulucu Panel/Sicilinden;

(b) Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Sicilinden; veya

seçilebilir.

7/3. (Divan Tayini). Tarafların Md. 7/2'deki sürede arabulucu üzerinde anlaşamaması halinde; Divan, Sekreterya'nın iletmesinden itibaren on (10) iş günü içinde arabulucuyu tayin eder. Divan; uyuşmazlık konusu, dil yeterliliği, tarafsızlık ve müsaitlik kriterlerini gözeterek atama yapar.

7/4. (Birden Fazla Arabulucu). Taraflar; iki veya daha fazla arabulucu atanmasını yazılı olarak kararlaştırabilir. Bu hallerde arabulucular eşgüdüm içinde çalışır; Sekreterya ve Divan kararları çoklu atama yapısına göre uygulanır.

7/5. (Atama Beyanı). Önerilen veya tayin edilen arabulucu; öneri/atamadan itibaren yedi (7) iş günü içinde kabul + tarafsızlık beyanı sunar (Md. 6/4). Süresinde olumlu yanıt vermeyen kişinin atanması işleme alınmaz; yeni öneri/tayin yapılır.

7/6. (Atama Teyidi). Sekreterya; arabulucunun atama beyanını ve tarafsızlık beyanını alır almaz, atamayı resmî olarak teyit eder ve taraflara yazılı bildirir.

Madde 8 — Göreve Başlama ve İtirazlar

8/1. Arabulucu, atama teyidinden sonra göreve başlar. Atama teyidi tarihi; arabuluculuk sürecinin Md. 11'deki ilk toplantı süresinin başlangıcı olarak esas alınır.

8/2. (Tarafların İtirazı). Bir taraf; arabulucunun atama teyidinden itibaren yedi (7) iş günü içinde, gerekçeli yazılı dilekçe ile arabulucunun değiştirilmesini Sekreteryaya talep edebilir. Talep gerekçesi:

(a) Arabulucunun Md. 6 koşullarını sağlamaması;

(b) Arabulucunun bağımsızlık veya tarafsızlık ilkelerine aykırı olabileceği yönündeki bilgilerin sonradan öğrenilmesi;

(d) Arabulucu ile taraf arasında belirgin iletişim engeli veya güvensizlik bulunması.

8/3. (Karar). İtirazı; Divan değerlendirir ve beş (5) iş günü içinde karara bağlar. Divan; itirazı haklı bulursa yeni arabulucu Md. 7 prosedürü ile atanır.

8/4. (İki Toplantıya Katılmama — Değişim Sebebi). Arabulucunun ardı ardına iki toplantıya mazeretsiz katılmaması; otomatik olarak görev değişikliği sebebidir. Sekreterya bu durumu tespit ettiğinde Divan'a iletir; Divan yeni arabulucu atar.

8/5. (Arabulucunun Çekilmesi/İstifası). Arabulucu; aşağıdaki hallerde göreve devam edemeyeceğini yazılı olarak Sekreteryaya bildirir:

(a) Tarafsızlık veya bağımsızlık şüphesi yaratan sonradan ortaya çıkan olgular;

(b) Sağlık veya kişisel sebepler (görevini yerine getirememe);

Çekilme bildirimi sonrası Sekreterya, yedi (7) iş günü içinde Md. 7 prosedürü ile yeni arabulucu atanmasını sağlar.

8/6. (Arabulucunun Sicilden Düşmesi/Durdurulması). Atanmış arabulucunun Adalet Bakanlığı sicilinden düşmesi veya geçici olarak durdurulması halinde; arabulucunun görevi kendiliğinden sona erer ve Md. 7 prosedürü ile yeni arabulucu atanır.

8/7. (Bilgilerin Devri). Yeni arabulucu atandığında; önceki arabulucu, gizliliğin gerektirdiği sınırlar içinde idari ve usul bilgilerini (toplantı tarihleri, taraf iletişim bilgileri, dosya ekleri) yeni arabulucuya devreder. Müzakere içeriği, taraflar arası teklifler ve ayrı görüşme (caucus) içerikleri devredilmez (Md. 9/5 ve 9/7).

Bölüm 4 — Yargılama ve Sona Erme

Madde 9 — Genel Hükümler

9/1. Arabuluculuk süreci; arabulucunun atama teyidinden itibaren işbu Bölüm hükümleri çerçevesinde yürütülür.

9/2. (Dosyanın Havalesi). Sekreterya; arabulucunun atama teyidinden itibaren iki (2) iş günü içinde başvuru, cevap ve ekli belgeleri arabulucuya iletir. Havale ATAM İstanbul Dijital Sistemi üzerinden veya yazılı olarak yapılır.

9/3. (Eşit Muamele). Arabulucu; tarafları eşit ve adil şekilde dinler ve onlara eşit söz ve katılım hakkı tanır. Hiçbir tarafa diğeri aleyhine ayrıcalıklı tutum sergilenmez.

9/4. (Dürüstlük ve İyi Niyet). Taraflar; süreci dürüstlük ve iyi niyet ilkeleriyle yürütmekle yükümlüdür. İletilen bilgi ve belgelerin doğruluğu, müzakere tekliflerinin samimiyeti ve uzlaşma iradesinin gerçekliği esastır.

9/5. (Gizlilik). Aksi taraflarca yazılı olarak kararlaştırılmadıkça veya kanun gereği zorunlu olmadıkça; arabuluculuk süreci gizli olarak yürütülür. Gizlilik kapsamında:

(a) Sürecin varlığı ve uyuşmazlığın konusu;

(b) Tarafların müzakere teklifleri ve karşı teklifleri;

(d) Süreçte münhasıran arabuluculuk amacıyla hazırlanan, üretilen veya derlenen belge ve beyanlar;

(e) Toplantı kayıtları ve tutanakları;

üçüncü kişilere açıklanamaz, yayımlanamaz ve başka bir süreçte (yargısal, tahkim, idari) delil olarak kullanılamaz. Bu yükümlülük; tarafları, vekillerini, arabulucuyu, Sekreteryayı ve toplantılara katılan diğer kişileri kapsar (HUAK Md. 4). Med-Arb sürecinde Md. 5/2 ve Md. 6 hükümleri saklıdır.

9/6. (Esneklik). Arabuluculuk; esnek bir süreçtir; arabulucu, tarafların onayıyla aşağıdaki yöntemleri serbestçe uygulayabilir:

(a) Ortak toplantı (joint session) — tüm tarafların birlikte katıldığı oturum;

(b) Ayrı toplantı / kapalı görüşme (caucus) — arabulucunun her bir taraf ile ayrı ayrı yaptığı görüşme;

(d) Çevrimiçi/hibrit toplantı.

9/7. (Caucus Gizliliği). Bir tarafla yapılan ayrı görüşmede arabulucuya verilen bilgiler; tarafın açık yazılı muvafakati olmadan diğer tarafa aktarılamaz. Bu kural arabulucunun karşılıklı müzakereyi yönetebilmesi için temeldir.

9/8. (Kayıt Yasakları). Toplantılarda ses veya görüntü kaydı; tarafların ve arabulucunun ortak yazılı muvafakatleri olmadan yapılamaz. İzin verilen kayıtlar gizlilik kurallarına tabidir.

9/9. (Süreç Yönetimi). Arabulucu; sürecin gidişatını taraflarla istişare ederek yönetir; gerektiğinde toplantı sayısı, sıklığı ve süresini taraflarla kararlaştırır.

9/10. (Bağımsız Deliller). Arabuluculuk sürecinden bağımsız olarak mevcut olan bilgi, belge ve deliller; salt arabuluculuk sürecinde sunulmuş veya tartışılmış olmaları sebebiyle başka bir süreçte delil olarak kabul edilemez hale gelmez (HUAK Md. 5/3).

9/11. (Gizliliğin İstisnaları). Md. 9/5 hükmü;

(a) Tarafların yazılı muvafakati ile ifşa edilebilir olan;

(b) Sulh Anlaşmasının uygulanması, icrası, HUAK Md. 18 uyarınca icra edilebilirlik şerhi verilmesi veya Md. 12/4 uyarınca hakem kararı olarak tescili için zorunlu olan;

(d) Tarafın; sigorta ve rücu ilişkileri, hukuki danışmanlık alınması veya kanundan doğan bildirim yükümlülükleri gibi kendi hukuki menfaatlerinin korunması için zorunlu olduğu ölçüde yapılan;

(e) Taraf kimlikleri belirlenemeyecek şekilde anonimleştirilmiş, istatistiksel nitelikteki açıklamalar

bakımından uygulanmaz. Bu istisnaların kapsamı dar yorumlanır (ATAM İstanbul Tahkim Kuralları Md. 21/3 ve Med-Arb Kuralları Md. 6/6 ile paralel rejim).

Madde 10 — Arabuluculuk Dili

10/1. Arabuluculuk dili; tarafların yazılı muvafakatleri ile belirlediği dildir. Belirleme yapılmamışsa Türkçe esastır.

10/2. Yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklarda; tarafların yazılı muvafakatleri ile İngilizce veya başka bir dil arabuluculuk dili olarak seçilebilir.

10/3. Tarafların ortak ana dili olmaması ve arabuluculuk dilini farklı dillere çevirme ihtiyacı doğması halinde; simültane veya ardıl tercüme sağlanır. Tercüme masrafları, tarafların kararlaştırdığı esaslarla veya eşit oranda paylaşılır.

10/4. Belgelerin arabuluculuk dilinde olmaması halinde; arabulucu, gerektiğinde yeminli tercüme talep edebilir.

10/5. Sulh Anlaşması veya Anlaşmama Tutanağı gibi resmi belgeler, arabuluculuk dilinde düzenlenir; tarafların talebi üzerine resmi tercümesi sağlanabilir, ancak asli metin arabuluculuk dilindedir.

Madde 11 — Toplantılar

11/1. (İlk Toplantı). Arabulucu; atama teyidinden itibaren on beş (15) gün içinde tarafları ilk toplantıya davet eder. Davet; ATAM İstanbul Dijital Sistemi veya yazılı olarak (e-posta, posta) yapılır.

11/2. (Toplantı Yeri). Toplantı yeri; tarafların yazılı muvafakatleri ile belirlenebilir. Anlaşmazlık halinde Divan'ın belirlediği yer veya ATAM İstanbul'un kayıtlı adresinde toplantı yapılır. Tarafların talebi üzerine; toplantı çevrimiçi olarak ATAM İstanbul Dijital Sistemi üzerinden de yürütülebilir.

11/3. (Çevrimiçi ve Hibrit Toplantılar). Çevrimiçi toplantılar; ATAM İstanbul Tahkim Kuralları Md. 30/4'teki beyaz etiketli güvenli görüntülü konferans altyapısı ile yapılabilir. Hibrit toplantılar; bazı tarafların fiziki, bazılarının çevrimiçi katılımıyla yürütülebilir.

11/4. (Toplantı Sayısı). Toplantı sayısı; uyuşmazlığın niteliği ve karmaşıklığına göre arabulucu ile tarafların ortaklaşa belirleyeceği sayı kadar olabilir. Arabulucu; tarafların talebi veya gerek görmesi halinde ek toplantılar düzenleyebilir.

11/5. (Katılım Yöntemi). Toplantılara taraflar; şahsen veya vekilleri aracılığıyla katılabilir. Vekille temsilde, vekilin uzlaşmaya yetkili olduğunu gösterir vekâletname Sekreteryaya sunulur.

11/6. (İki Toplantıya Katılmama). Tarafın; arabulucunun usulüne uygun olarak çağırdığı ardı ardına iki toplantıya mazeretsiz katılmaması halinde:

(a) Arabulucu, durumu yazılı olarak Sekreteryaya bildirir;

(b) Bu durum Med-Arb sürecinde Md. 4/7(d) uyarınca doğrudan tahkim istisnası niteliğindedir;

(c) Salt arabuluculukta ise; arabulucu uyuşmazlığın anlaşmama ile sona erdiğini Md. 12/1(b) uyarınca tespit edebilir.

11/7. (Tutanaklar). Her toplantı sonunda; arabulucu toplantı tutanağı düzenleyebilir. Tutanak; toplantı tarihi, katılımcılar, tartışılan konular (gizlilik sınırları içinde) ve alınan usul kararlarını içerir. Tutanak içeriği gizliliğe tabidir (Md. 9/5).

11/8. (Süre Yönetimi). Arabulucu; sürecin makul bir süre içinde sonuçlandırılmasına özen gösterir. Sürecin ihtiyari niteliği gereği belirli bir azami süre yoktur; ancak Med-Arb sürecinde Md. 4/4'teki sekiz haftalık kuralı saklıdır.

Madde 12 — Sona Erme

12/1. (Sona Erme Sebepleri). Arabuluculuk süreci aşağıdaki hallerde sona erer:

(a) Anlaşma — Tarafların uyuşmazlığı tamamen veya kısmen çözmek üzere Sulh Anlaşması imzalaması;

(b) Anlaşmama Tespiti — Arabulucunun, tarafların uzlaşma sağlayamayacağını tespit etmesi ve bunu yazılı olarak bildirmesi;

(c) Tek Taraflı Çekilme — Bir tarafın, sürecin herhangi bir aşamasında yazılı bildirimle arabuluculuğa devam etmek istemediğini açıklaması;

(d) Birlikte Sona Erdirme — Tarafların ortak yazılı muvafakatleri ile süreci sona erdirmesi.

12/2. (Son Tutanak). Sürecin sona ermesiyle birlikte; arabulucu, sona erme sebebi ne olursa olsun bir Son Tutanak düzenler; anlaşma halinde ayrıca Sulh Anlaşması (Anlaşma Belgesi) düzenlenir (HUAK Md. 17-18). Son Tutanak ve varsa Sulh Anlaşması:

(a) Tarafların kimlik bilgilerini;

(b) Sürecin başlangıç ve bitiş tarihlerini;

(d) Anlaşma sağlandıysa anlaşma içeriğini veya, anlaşma sağlanmadıysa anlaşmaya engel olan hususları;

(e) Tarafların ve arabulucunun imzaları

içerir.

12/3. (İmzadan İmtina). Taraflardan birinin tutanağı imzalamaktan imtina etmesi halinde; arabulucu, imzalamama sebebini tutanağa yazarak kendi imzasıyla onaylar; tutanak bu haliyle de geçerli sayılır. Bu hüküm; sürecin geçerli şekilde sona ermesini ve hukuki sonuçların doğmasını sağlar.

12/4. (Sulh Anlaşmasının Hakem Kararına Dönüştürülmesi). Tarafların aralarındaki uyuşmazlığa ilişkin bir tahkim sözleşmesi/şartı bulunması halinde; tarafların ortak talebi üzerine Sulh Anlaşması, ATAM İstanbul Tahkim Kuralları Md. 38 çerçevesinde hakem kararı olarak tespit edilebilir. Bu durumda:

(a) Atanan hakem; sulh anlaşmasının kamu düzenine, Türk hukukuna ve hakkaniyete aykırı olmadığını denetler;

(b) Aykırılık tespit edilmezse, sulh içeriği hakem kararı olarak tescil edilir;

Med-Arb sürecinde bu prosedür için ATAM İstanbul Med-Arb Kuralları Md. 5/3 hükümleri uygulanır.

12/5. (Sulh Anlaşmasının İcrası). Sulh Anlaşması; hakem kararı olarak tescil edilmemiş olsa dahi, özel hukuk sözleşmesi olarak taraflar arasında bağlayıcıdır. Taraflar; HUAK Md. 18/2 uyarınca görevli mahkemeden icra edilebilirlik şerhi talep edebilir. Anlaşma belgesinin taraflar, avukatları ve arabulucu tarafından birlikte imzalandığı hallerde belge, şerh aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır (HUAK Md. 18/4). Yabancılık unsuru taşıyan Sulh Anlaşmalarında Singapur Sözleşmesi (2018) hükümleri saklıdır.

12/6. (Sürecin Kapatılması). Sona ermenin sebebine bakılmaksızın; Sekreterya sürecin sona erdiğine ilişkin kayıtları işler ve dosyayı kapatır. Kapatılmış dosyaların gizlilik kapsamındaki belgeleri arşivde saklanır.

12/7. (Yeni Başvuru). Arabuluculuğun sona ermesi; tarafların aynı veya benzer uyuşmazlık için yeniden başvuru hakkını kısıtlamaz. Yeni başvuru, ayrı bir dosya olarak işlem görür.

12/8. (Geçici Tedbirler). Süreç sırasında alınmış varsa geçici hukuki koruma kararları; sürecin sona ermesiyle birlikte ilgili merci tarafından durum değerlendirilerek kaldırılır veya sürdürülür.

12/9. (Zamanaşımına Etkisi). Arabuluculuk sürecinin zamanaşımı ve hak düşürücü sürelere etkisi bakımından HUAK Md. 16 hükümleri uygulanır. İşbu Kurallardaki süreç başlangıç tarihi (Md. 4/1) yalnızca işbu Kurallardaki usul sürelerinin hesabına esas olup, HUAK Md. 16'da öngörülen korumanın başlangıç anının belirlenmesini etkilemez. Sekreterya; tarafları, korumanın kapsamı ve son tutanağın düzenlendiği tarihle sona ereceği hususunda yazılı olarak bilgilendirir.

Bölüm 5 — Masraflar ve Son Hükümler

Madde 13 — Masraflar

13/1. Arabuluculuk sürecinin masrafları aşağıdaki kalemlerden oluşur:

(a) Arabulucu ücreti — HUAK ile bağlantılı Adalet Bakanlığı arabuluculuk ücret tarifesi uyarınca hesaplanır;

(b) Toplantı masrafları — toplantı yeri, ekipman, çevrimiçi platform kullanım bedeli;

(d) Yazışma ve evrak masrafları;

(e) Diğer makul masraflar.

13/2. (Arabulucu Ücreti). Arabulucu ücreti; HUAK ücret tarifesi ve uygulama yönetmelikleri uyarınca hesaplanır. Tarife dışına çıkılması, tarafların yazılı muvafakatine bağlıdır.

13/3. (Yabancılık Unsurlu — Serbest Tarife). Yabancılık unsuru taşıyan arabuluculuk süreçlerinde; arabulucu ücreti tarafların ve arabulucunun yazılı olarak serbestçe belirleyebilecekleri bir miktar olarak kararlaştırılabilir. Bu durumda HUAK tarifesinin azami sınırları uygulanmaz.

13/4. (Masrafların Paylaşımı). Arabuluculuk masrafları; aksi taraflarca yazılı olarak kararlaştırılmadıkça eşit oranda taraflar arasında paylaşılır.

13/5. (Anlaşma Halinde). Tarafların Sulh Anlaşmasında masrafların paylaşımına ilişkin özel bir hüküm öngörmeleri mümkündür; bu hüküm tarafları bağlar.

13/6. (Anlaşmama Halinde). Anlaşmama ile sona eren süreçlerde; ödenmiş ve fiilen gerçekleşmiş masraflar iade edilmez; tahsil edilip kullanılmayan masraf karşılığı Md. 4/4 uyarınca iade edilir. Tahsil edilmemiş kalan ücretler; kararlaştırılan paylaşım esaslarına göre tahsil edilir.

13/7. (Çevrimiçi Toplantı Bedeli). Çevrimiçi toplantı altyapısı kullanımı; ATAM İstanbul Tahkim Kuralları Ek-3 Md. 5/4 esaslarına paralel olarak (toplantı başına makul bir bedel) tahsil edilir; bedel taraflarca eşit paylaşılır.

13/8. (Şeffaflık). Sekreterya; tüm masraf kalemlerini ve ödemeleri dijital sistemde şeffaf olarak kayıt altına alır. Tarafların talebi üzerine, kendi paylarına ilişkin hesap bilgilerini görüntüleme hakkı vardır.

13/9. (Ücret Avansının Mahsubu). Md. 4/4 uyarınca yatırılan ücret avansı; işbu Madde kapsamındaki arabulucu ücretine mahsup edilir ve Md. 4/4'te sayılan tek istisna dışında iade edilmez. Avansın yetersiz kalması halinde bakiye ücret ve masraflar, Md. 13/4-13/6 esaslarına göre taraflardan tahsil edilir.

Madde 14 — Son Hükümler ve Yürürlük

14/1. (Yürürlük). İşbu Yönetmelik, ATAM İstanbul Genel Kurulu tarafından onaylandığı tarihte yürürlüğe girer.

14/2. (Geçiş Hükümleri). İşbu Kurallar; yürürlük tarihinden itibaren yapılan başvurulara uygulanır. Önceki versiyona göre başlatılmış başvurular; o versiyonun hükümlerine tabi olarak devam eder (versiyon snapshot — Md. 3/5).

14/3. (Versiyon Kayıt). ATAM İstanbul; işbu Kuralların her bir versiyonunu numaralandırarak kayıt altına alır. Versiyon değişiklikleri:

(a) ATAM İstanbul Yönetim Kurulu önerisi ve Genel Kurul onayı ile yürürlüğe girer;

(b) Eski versiyonlar arşivde saklanır ve referans amaçlı erişilebilir;

14/4. (Uyumlu Yorum). İşbu Kurallar yorumlanırken; HUAK ve uygulama yönetmelikleri, uluslararası arabuluculuk pratiği ve hakkaniyet ilkeleri birlikte dikkate alınır. Yorumlanmasında ortaya çıkan tereddüt halleri, ATAM İstanbul Tahkim Divanı tarafından nihai olarak değerlendirilir.

14/5. (Tamamlayıcı Düzenlemeler). İşbu Kurallarda hüküm bulunmayan hususlarda;

(a) Tarafların yazılı muvafakati;

(b) 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (HUAK);

(d) Genel hukuk ilkeleri ve uluslararası arabuluculuk pratiği

tamamlayıcı olarak uygulanır.

14/6. (Med-Arb Köprüsü). ATAM İstanbul Med-Arb Kuralları çerçevesinde yürütülen Med-Arb süreçlerinin arabuluculuk safhası, işbu Kurallar uyarınca yönetilir. Med-Arb Kurallarındaki özel hükümler (Md. 4/2 acil tedbir, Md. 4/4 sekiz haftalık bekleme, Md. 5/1 same-neutral, Md. 6 gizlilik beş kategorisi) saklıdır.

14/7. (Tahkim Köprüsü). Sulh Anlaşmasının hakem kararına dönüştürülmesi (Md. 12/4) için ATAM İstanbul Tahkim Kuralları Md. 38 hükümleri uygulanır. Tahkim sözleşmesinin/şartının varlığı veya tarafların yazılı muvafakati bu prosedürün ön koşuludur.

14/8. (Singapur Sözleşmesi). ATAM İstanbul nezdinde sonuçlanan Sulh Anlaşmaları; uluslararası icra edilebilirlik bakımından, UN Singapur Sözleşmesi (2018) ve Türkiye'nin onaylaması halinde bu Sözleşmeye uygun olarak değerlendirilir.

Versiyon Notu

v1.0.0 — İskelet, 5 bölüm 14 madde + bazı kritik fıkralar (Md. 12/1-3 sulh) yayımlandı.
v2.0.0 (2026-04-26) — Önsöz + 14 maddenin tam metni + son hükümler. ATAM İstanbul Genel Kurulu onayı ile yürürlüğe girer.
v2.1.0 (2026-07-05, taslak) — Uyum denetimi revizyonu: sicil dışı arabulucu bilgilendirmesi ve hatalı HUAK atfının düzeltilmesi (2/1-d) · Son Tutanak tanımının HUAK Md. 17 ile hizalanması (2/1-k, 12/2) · İş Günü tanımı ve süre hesabı kıyası (2/1-m, 2/3) · bilgi devri atfı düzeltmesi (8/7) · gizlilikte münhasıran-amaç ölçütü ve kapsam kişileri (9/5) · bağımsız deliller kuralı (9/10) · gizlilik istisnaları kataloğu (9/11) · icra edilebilirlik şerhi ve ilam niteliği (12/5) · zamanaşımı bilgilendirmesi (12/9) · başvuru ücret rejimi HUAK Yönetmeliği Md. 9 ile hizalandı: idari ücret kalemi kaldırılıp tek kalem ücret avansına geçildi — aile, kira/komşu hakkı/kat mülkiyeti, ticari ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında 5.000 TRY, diğerlerinde 3.500 TRY; avans yalnız arabulucu ücretine ilişkindir, ücrete mahsup edilir ve iade edilmez (tek istisna: sürecin ATAM'dan ya da arabulucudan kaynaklanan sebeple hiç başlatılmaması); masraf ayrı kalemdir ve kullanılmayan kısmı iade edilir; fıkra yalnız ihtiyari arabuluculukta uygulanır (4/4, 4/7, 13/1, 13/6, 13/9). Genel Kurul onayı ile yürürlüğe girer.

Kaynaklar (esinlenme): 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (HUAK) · UNCITRAL Mediation Rules (2021) · ICC Mediation Rules · ISTAC Arabuluculuk Kuralları · UN Singapur Sözleşmesi (2018) · UNCITRAL Notes on Mediation (2021).

Versiyon Geçmişi