Arabuluculuk-Tahkim (Med-Arb) Kuralları

Önsöz

İşbu Kurallar, Atakent Arabuluculuk ve Tahkim Merkezi (kısaca "ATAM İstanbul") nezdinde yürütülen arabuluculuk-tahkim (Med-Arb) süreçlerinde uygulanan usul kurallarını belirler. Yönetmelik altı maddeden ve son hükümlerden oluşur.

İşbu Kurallar; UNCITRAL Mediation Rules (2021), ICC Mediation Rules, ICC Arbitration Rules (2021), ISTAC Tahkim Kuralları, LCIA Arbitration Rules (2020) gibi uluslararası uyuşmazlık çözümünde yerleşik iyi uygulamalardan ve Türk hukukundaki 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (HUAK) ile 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu hükümlerinden esinlenerek hazırlanmıştır. Med-Arb uygulamasının kurumsal düzeyde tek dosya bütünlüğü içinde yönetilmesi yaklaşımı, ATAM İstanbul'un özgün katkısıdır.

Med-Arb, taraflar arasındaki uyuşmazlığın önce arabuluculuk yoluyla çözülmeye çalışılması; arabuluculukta anlaşma sağlanamaması veya istisnai hallerde tahkim yoluyla bağlayıcı kararla sonuçlandırılmasını sağlayan birleşik bir süreçtir. ATAM İstanbul Med-Arb yönetmeliği, iki süreci tek dosya kaydı altında yönetir; tarafların iradesine, sürecin gizliliğine ve hukuki güvenliğine öncelik verir.

İşbu Kurallarda hüküm bulunmayan hallerde, uyuşmazlığın içinde bulunduğu faza göre ATAM İstanbul Arabuluculuk Kuralları veya ATAM İstanbul Tahkim Kuralları tamamlayıcı olarak uygulanır.

Madde 1 — Amaç ve Kapsam

1/1. İşbu Kurallar, taraflar arasındaki ticari ve özel hukuk uyuşmazlıklarının ATAM İstanbul nezdinde Med-Arb (arabuluculuk-tahkim) usulüyle çözümlenmesinde uygulanır.

1/2. Med-Arb usulü; tarafların yazılı olarak başvuru yapması veya aralarındaki sözleşmede ATAM İstanbul Med-Arb Kurallarına atıf bulunması halinde işletilir.

1/3. İşbu Kuralların amacı:

(a) Uyuşmazlığın öncelikle arabuluculuk yoluyla, tarafların iradesine dayalı bir uzlaşıyla çözüme kavuşturulması;

(b) Arabuluculuk başarısız olursa veya işbu Kurallarda öngörülen istisnai hallerde, uyuşmazlığın aynı dosya bütünlüğü içinde tahkim yoluyla bağlayıcı bir hakem kararıyla sonuçlandırılması;

(c) İki süreç arasında zaman, maliyet ve gizlilik kaybı yaşanmadan hukuki güvenliğin sağlanmasıdır.

1/4. Med-Arb, bağlayıcı bir karara ulaşmayı garanti eden bir süreçtir; arabuluculukta anlaşma sağlanamasa dahi, taraflar tahkim aşamasında kesin hüküm elde eder.

Madde 2 — Tanımlar ve Uygulama Alanı

2/1. İşbu Kurallarda geçen başlıca terimler aşağıdaki anlamları ifade eder:

(a) ATAM İstanbul: Atakent Arabuluculuk ve Tahkim Merkezi.

(b) Divan: ATAM İstanbul Tahkim Divanı.

(c) Sekreterya: ATAM İstanbul Sekreteryası.

(d) Arabulucu: Adalet Bakanlığı arabuluculuk siciline kayıtlı (yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklar hariç olmak üzere) gerçek kişi.

(e) Hakem: ATAM İstanbul Tahkim Hakem Sicilinden ve/veya tarafların serbestçe seçtiği nitelikli kişiden oluşan; tek sayıda atanan tarafsız ve bağımsız karar mercii.

(f) Med-Arb Süreci: İşbu Kurallar uyarınca yürütülen birleşik arabuluculuk-tahkim süreci.

(g) Anlaşmama Tutanağı: Arabuluculuk safhasının uzlaşma sağlanamadan sona erdiğini tespit eden, arabulucu tarafından düzenlenip taraflarca imzalanan belge.

(h) Sulh Anlaşması: Arabuluculuk safhasının tarafların uzlaşmasıyla sona ermesi halinde imzalanan, uyuşmazlığın çözümüne ilişkin yazılı belge.

2/2. İşbu Kurallar; arabuluculuk safhasında yürütülen işlemlerde 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (HUAK) ve ATAM İstanbul Arabuluculuk Kuralları ile uyumlu olarak; tahkim safhasında yürütülen işlemlerde 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu ve ATAM İstanbul Tahkim Kuralları ile uyumlu olarak uygulanır.

2/3. Med-Arb usulüne tabi tutulabilecek uyuşmazlıklar, tarafların serbest tasarrufuna konu olabilen ve tahkim/arabuluculuk yoluyla çözümü hukuki engele takılmayan ticari ve özel hukuk uyuşmazlıklarıdır.

2/4. İşbu Kurallarda hüküm bulunmayan hallerde, uyuşmazlığın içinde bulunduğu faza göre ATAM İstanbul Arabuluculuk Kuralları veya ATAM İstanbul Tahkim Kuralları tamamlayıcı olarak uygulanır.

Madde 3 — Sürecin Başlatılması ve Geçişler

3/1. Med-Arb süreci, taraflardan birinin yazılı başvurusu üzerine başlatılır. Başvuru, ATAM İstanbul başvuru formu doldurularak veya doğrudan Sekreteryaya yazılı olarak iletilir. Başvurunun usulüne uygun olarak Sekreteryaya ulaştığı tarih, sürecin başlangıç tarihi sayılır.

3/2. Başvurunun kabulüyle birlikte uyuşmazlık öncelikle arabuluculuk safhasına alınır; arabuluculuk işlemleri ATAM İstanbul Arabuluculuk Kuralları çerçevesinde yürütülür.

3/3. Tarafların ATAM İstanbul nezdinde başlattığı bir arabuluculuk süreci, sonradan Med-Arb kapsamına alınmak istendiğinde, bu yöndeki yazılı bildirim üzerine arabuluculuk kaldığı yerden devam eder; arabulucunun görev ve yetkisi, dosyaya tahkim safhası eklendiği halde sona ermez.

3/4. Tarafların ATAM İstanbul nezdinde başlattığı bir tahkim süreci, sonradan Med-Arb kapsamında yürütülmesi yazılı olarak kararlaştırıldığı takdirde askıya alınır ve uyuşmazlık arabuluculuk safhasına aktarılır. Arabuluculuk safhasının başarıyla sona ermesi halinde tahkim sona erer; arabuluculukta anlaşma sağlanamadığı takdirde tahkim aynı hakem kurulu ile kaldığı yerden devam eder.

3/5. Süreçler arası geçişler Sekreterya tarafından dosya kayıtlarına işlenir, taraflara ve görevli arabulucu/hakeme yazılı olarak bildirilir; geçiş tarihi ile birlikte hangi safhanın uygulanacağı kayda alınır.

Madde 4 — Süreçler Arası Geçiş, Acil Tedbir ve Doğrudan Tahkim

4/1. İşbu Madde; Med-Arb sürecinde tahkim safhasının askıya alınması veya yeniden başlatılması, acil hukuki koruma talepleri ve arabuluculuk safhasının atlandığı doğrudan tahkim hallerine ilişkin özel hükümleri içerir.

4/2. (Acil Durum Hakemi). Med-Arb sürecinin arabuluculuk safhasında bulunması, tarafların acil hukuki koruma ihtiyacı ortaya çıkması halinde ATAM İstanbul Tahkim Kuralları Ek-1 uyarınca acil durum hakemine başvurmasını engellemez. Acil durum hakemi tarafından verilen tedbir kararı, sonradan kurulan tahkim heyeti veya ana tahkim safhasında görevli hakem tarafından devralınır; gerektiğinde değiştirilebilir veya kaldırılabilir. Acil tedbir talebi, Md. 3/4 uyarınca tahkim safhası askıda olsa dahi sunulabilir; bu süreçte arabuluculuk için işleyen süreler durdurulur.

4/3. (Anlaşmama Son Tutanağı). Arabuluculuk safhasının uzlaşma sağlanamadan sona erdiği halde, arabulucu Anlaşmama Tutanağı düzenler. Tutanak; tarafların kimlikleri, uyuşmazlığın konusu, sürecin başlangıç ve bitiş tarihleri ile uzlaşma sağlanamadığına ilişkin tespiti içerir. Taraflardan biri tutanağı imzalamaktan imtina ederse, arabulucu imzalamama sebebini tutanağa yazarak kendi imzasıyla onaylar; tutanak bu haliyle de geçerli sayılır. Arabulucu, tutanağı düzenlediği tarihten itibaren beş iş günü içinde Sekreteryaya iletir.

4/4. (Sekiz Haftalık Bekleme Süresi). Arabuluculuk safhası başladıktan sonra en az sekiz hafta geçmeden, taraflardan biri Med-Arb dosyası içinde tahkim safhasına geçilmesini talep edemez. Taraflar yazılı olarak aksini kararlaştırabilir. Bu süre, arabuluculuğun olası bir uzlaşma için yeterince denenmesini güvence altına almak amacıyla öngörülmüştür.

4/5. (Erken Tahkim). Md. 4/4'e aykırı olarak süresinden önce tahkim talep edilmesi halinde, karşı tarafın tahkim sürecini durdurma ve süresinden önce başlatılan süreçten doğan zararları tazmin etme hakkı saklıdır. Sekreterya, sürenin dolmadığını tespit ettiği takdirde tahkim safhasını işletmez; tarafları yazılı olarak uyarır.

4/6. (Askıdaki Tahkimde Tedbir). Md. 3/4 uyarınca tahkim safhası askıya alındığında; askıdan önce tahkim heyeti veya acil durum hakemi tarafından verilmiş ihtiyati tedbir kararları geçerliliğini korur. Arabuluculuk safhasında uzlaşma sağlanırsa veya tahkim safhası kalıcı olarak sona ererse, mevcut tedbirler ilgili merci tarafından kaldırılır. Sekreterya, tedbir kayıtlarının dosyada güncel tutulmasından sorumludur.

4/7. (Doğrudan Tahkim İstisnaları). Aşağıdaki hallerde, arabuluculuk safhası işletilmeksizin doğrudan tahkim safhasında işlemler başlatılabilir:

(a) Arabuluculuk yoluyla çözümün olanaksızlığı (örneğin tarafın yetkili temsilcisinin bulunamaması veya iletişim kurulamaması);

(b) Arabuluculuktan fayda umulmaması (önceki başarısız bir arabuluculuk girişiminin bulunması veya tarafın çözüm iradesinin yokluğunun yazılı belge ile ispatı);

(c) Tarafın iflas veya benzeri acil hukuki tehdit altında olması;

(d) Karşı tarafın yazılı tebligata rağmen cevap vermemesi veya iki ardışık toplantıya mazeretsiz katılmaması.

Doğrudan tahkim talebi, başvuru sırasında gerekçesiyle birlikte Sekreteryaya sunulur. Sekreterya talebi inceler ve istisna koşullarının varlığını teyit ederse tahkim safhasını doğrudan başlatır; aksi halde dosya Md. 3/2 uyarınca arabuluculuk safhasında işleme alınır. Sekreteryanın kararı taraflara yazılı olarak bildirilir.

Madde 5 — Arabulucu-Hakem İlişkisi ve Sulh

5/1. (Aynı Tarafsız Kişinin Hakem Olarak Atanması). Med-Arb sürecinde arabulucu olarak görev yapmış kişi; tarafların yazılı onayı alınması koşuluyla aynı uyuşmazlığın tahkim safhasında hakem olarak atanabilir. Bu onay, her iki tarafın ayrı ayrı imzalayacağı belgelerle Sekreteryaya sunulur; onay belgesinde tarafın iradesinin serbestçe ve bilgilendirilmiş olarak verildiği teyit edilir. Tarafların yazılı onayı bulunmadığı takdirde, arabulucu olarak görev yapmış kişi aynı uyuşmazlığın tahkim safhasında hakem olarak atanamaz.

5/2. (Gizlilik Saklılığı). Md. 5/1 uyarınca önceki arabulucu hakem olarak atandığında dahi, Md. 6 hükümleri kapsamındaki gizlilik ve delil yasakları uygulanmaya devam eder. Hakem olarak atanan eski arabulucu; arabuluculuk safhasında öğrendiği müzakere tekliflerini, taraf açıklamalarını ve gizli belgeleri tahkim safhasında delil olarak kullanamaz ve hükmüne dayanak yapamaz.

5/3. (Sulh Anlaşmasının Hakem Kararına Dönüştürülmesi). Arabuluculuk safhasında uzlaşma sağlanması ve Sulh Anlaşması imzalanması halinde, taraflardan birinin yazılı talebi üzerine ATAM İstanbul Tahkim Kuralları Md. 38 uyarınca anlaşma içeriği hakem kararı olarak tespit edilebilir. Bu durumda atanan hakem; anlaşmanın kamu düzenine, Türk hukukuna ve hakkaniyete aykırı olmadığını denetler ve uygun bulması halinde anlaşma içeriğini hakem kararı şeklinde tescil eder. Hakem kararı şeklinde tescil edilen sulh anlaşmasının icrası, hakem kararlarının icrasına ilişkin genel hükümlere tabidir.

5/4. (Onayın Geri Alınması). Md. 5/1 uyarınca verilen yazılı onay, hakem heyeti kurulmadan önce taraflardan biri tarafından yazılı bildirimle geri alınabilir. Onayın geri alınması halinde Sekreterya, farklı bir hakemin atanması için süreci yeniden işletir.

Madde 6 — Gizlilik ve Delil Yasakları

6/1. Med-Arb sürecinin arabuluculuk safhasında ortaya çıkan aşağıdaki beş kategoriye giren bilgi ve belgeler, sürecin tahkim safhasında veya başka herhangi bir yargısal/tahkim sürecinde delil olarak kullanılamaz:

(a) Tarafların müzakere teklifleri ve karşı teklifleri;

(b) Tarafların müzakere sürecindeki açıklamaları, ikrarları ve kabulleri;

(c) Arabulucunun süreç içinde sunduğu öneriler, görüşler ve değerlendirmeler;

(d) Tarafların müzakere sırasında münhasıran arabuluculuk amacıyla üçüncü kişilerle paylaştığı bilgiler;

(e) Sadece arabuluculuk amacıyla hazırlanan, üretilen veya derlenen belgeler.

6/2. Md. 6/1'de sayılan yasaklar, tarafların yazılı muvafakatleri bulunmadığı sürece geçerlidir. Müşterek yazılı muvafakat halinde dahi, üçüncü kişilerin gizlilik haklarına ilişkin yasal hükümler saklı kalır.

6/3. (Bilirkişi). Med-Arb sürecinin arabuluculuk safhasında bilirkişi atanması halinde, atanan bilirkişiye görüş ve raporunu hazırlaması için beş iş günü süre verilir. Bu süre; tarafların talebi ve arabulucunun onayı ile makul ölçüde uzatılabilir. Bilirkişi raporu da Md. 6/1 kapsamında gizlilik korumasına tabidir.

6/4. (Süresiz Devam). Gizlilik yükümlülüğü, sürecin sona ermesinden sonra da süresiz olarak devam eder. Sekreterya, arabulucu, hakem ve süreçle ilgili tüm görevliler bu yükümlülüğe bağlıdır.

6/5. (Sorumluluk). Süreçten doğrudan veya dolaylı olarak elde edilen bilgilerin gizli tutulmaması halinde, ilgililerin hukuki ve cezai sorumluluğu doğar. ATAM İstanbul, gizlilik yükümlülüğünün ihlali durumunda görevliler hakkında gerekli idari önlemleri almakla yetkilidir.

6/6. (İstisnalar). Md. 6/1 hükmü;

(a) Mahkeme kararı veya yetkili kurumun yazılı talebiyle ifşası kanunen zorunlu kılınan;

(b) Sulh Anlaşmasının veya hakem kararının icrası veya iptali için zorunlu olan;

(c) Tarafların yazılı muvafakati ile ifşa edilebilir olan,

bilgi ve belgeler bakımından uygulanmaz. Bu istisnaların kapsamı dar yorumlanır.

Son Hükümler

Yürürlük. İşbu Yönetmelik, ATAM İstanbul Genel Kurulu tarafından onaylandığı tarihte yürürlüğe girer ve aksi kararlaştırılmadığı sürece, yürürlük tarihinden itibaren yapılan başvurulara uygulanır.

Yorumlama. İşbu Kuralların yorumlanmasında ve uygulanmasında ortaya çıkabilecek tereddüt halleri, ATAM İstanbul Tahkim Divanı tarafından nihai olarak değerlendirilir.

Versiyon Kayıt. ATAM İstanbul, işbu Kuralların değiştirilmesi halinde her bir versiyonu numaralandırarak kayıt altına alır. Başvurular, kabul edildikleri tarihteki yürürlükteki versiyona tabi olarak yürütülür; sonradan yapılan değişiklikler süregelen başvuruların usulüne uygulanmaz.

Tamamlayıcı Kurallar. İşbu Kurallarda hüküm bulunmayan hususlarda, uyuşmazlığın içinde bulunduğu faza göre ATAM İstanbul Arabuluculuk Kuralları veya ATAM İstanbul Tahkim Kuralları uygulanır. Bu Kurallarda da hüküm bulunmaması halinde 6325 sayılı HUAK, 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu ve genel hukuk ilkeleri tamamlayıcı olarak dikkate alınır.

Versiyon Notu

• v1.0.0 (önceki) — Yönetmelik iskeleti; Md. 4/2-7, Md. 5/1-3, Md. 6 (5 kategori) fıkraları.
• v2.0.0 (2026-04-26) — Tam metin; önsöz + 6 maddenin tamamı + son hükümler. Uluslararası kaynaklara (UNCITRAL Mediation Rules, ICC, ISTAC, LCIA) ve Türk hukukuna (HUAK, 4686) uyumlu hazırlandı.

Kaynaklar (esinlenme): UNCITRAL Mediation Rules (2021) · ICC Mediation Rules · ICC Arbitration Rules (2021) · ISTAC Tahkim Kuralları · LCIA Arbitration Rules (2020) · 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu · 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu.